3 bin yıllık tarihi boyunca Roma, Bizans, Selçuklu ve Osmanlı uygarlıklarına evsahipliği yapmış Safranbolu; tarihi İpek Yolu üzerinde yer alıyor.

SAFRANBOLU BİLGİLERİ

KISA TARİH

3 bin yıllık tarihi boyunca Roma, Bizans, Selçuklu ve Osmanlı uygarlıklarına evsahipliği yapmış Safranbolu; tarihi İpek Yolu üzerinde yer alıyor. Orta Asya’dan göç ederken Oğuz Türklerinin Karakeçili aşiretinin geçiş noktalarından biri olmuş ve aşiretin kollarından biri tarafından kurulmuştur. İlk yerleşim Yörük Köyü’nde olurken, Osmanlı baskıları sonucu yerleşik düzene geçilmiştir.

Safranbolu’da en eski evi olan ‘Onbaşıgil Evi’, 450 yıllıktır. Türkiye’de koruma altına alınmış 40 bin yapıdan 1200 tanesi Safranbolu sınırları içindedir ki bu da yörenin tarihi önemini açıkça belirtmektedir. Safranbolu’nun bir diğer özelliği de 1994 yılında UNESCO’nun Dünya Mirası listesine dahil edilmiş olmasıdır.

NEREYİ GEZSEK?

Safranbolu, Batı Karadeniz bölgesinin en önemli tarihi yörelerinden biridir. Kış sezonunda havaların bozması ve gezmeyi imkansız kılması nedeniyle, kış mevsimi dışında tüm mevsimlerde gidilebilir – özellikle ilkbahar en uygun ziyaret mevsimidir.

Safranbolu’da üç ana bölge bulunmaktadır; Kıranköy, Çarşı ve Bağlar. Çarşı Bölgesi iki vadi arasına kurulmuş olması nedeniyle rüzgarlardan korunmuş bir yapıya sahiptir. Bağlar Bölgesi ise tam tersine bir düzlük üzerine kurulmuş olduğundan doğaya karşı savunmasız kalmıştır. Bu yüzden eski Safranbolu sakinlerinin iki evleri vardır; yazlarını serin Bağlar bölgesinde geçirirken kışlarını ise sıcacık yanan ocaklarıyla Çarşı bölgesindeki evlerinde geçirirlerdi.

Safranbolu Evleri

Safranbolu’nun dünya mirası olarak nitelendirilmesinin en önemli nedenlerinden biri de insanlarının doğaya, birbirlerine ve geçmişe olan saygılarıdır. Böylece birbirlerinin alanını işgal etmeden, geçmişi yok etmeden, doğayı koruyarak Safranbolu tarihinin günümüze kadar ulaşmasını sağlamışlardır. Özellikle çok nüfuslu büyük aile yapısı ve yağışlı iklim Safranbolu evlerinin yapısını etkilemiş önemli unsurlardandır.

Evlerin yapımı sırasında tek malzemeyle yetinilmemiş; kerpiç, taş, ahşap ve kiremit kullanımıyla yapılar tamamlanmıştır. Tarihi Safranbolu evlerinin sayısı yaklaşık 2000 kadardır. Bunlar yaşları 100 ila 500’e kadar uzanan yapılardır. Genelde üç kat olarak düzenlenen bu evlerin genelde 6-8 adet odaları bulunmaktadır. İlk kat depolama bölümlerine (ahır, kazanlar, odun depoları...) ayrılırken, ikinci katta mutfak ve selamlık gibi günlük kullanım alanları yer almaktadır. En üst kat ise yatak odalarının bulunduğu kişisel bölümlerden oluşur. Özellikle üst kattaki odalarda tavan işlemeleri muhteşem şekilde odaları güzelleştirmiştir. Bazı evlerde ise, selamlıklarının içinde havuzlar bulunmaktadır.

Kaymakamlar Evi: Tipik Safranbolu evleri yapısında düzenlenmiş bu yapı, müze olarak ziyaretçilere hizmet vermektedir. Safranbolu yaşamını yansıtan bu binayı görmeniz, Safranbolu ve bölge hayatını çok daha iyi anlamanızı sağlayacaktır. 18. yüzyıl başlarında kışla kumandanı tarafından yaptırılan bu binanın bahçesinde eskiden uşak evi olarak kullanılmış küçük ev, günümüzde cafe olarak kullanılıyor.

Kaymakamlar Evi

Kilerciler Evi: 1884 senesinde yapımı tamamlanan bu tarihi ev de günümüzde müze olarak kullanılıyor. Haremlik ve selamlık bölümleri ayrı sokaklara açılan bu binayı çevreleyen duvar da görülmeye değer.

Cinci Hanı: 17. yüzyılda yapımı tamamlanmış bu yapı, Çarşı Bölgesi’nde kesinlikle gezilmesi gereken yerlerden biridir. İpek Yolu üzerinde bulunması nedeniyle tüccarların ve gezginlerin uğrak noktası olan Safranbolu’da konaklamanın merkezi olarak uzun yıllar görev yapmıştır.

Eski Hükümet Konağı İki katlı, görkemli binanın yapımının tamamlanması 1904 senesine rastlamaktadır. Safranbolu’nun Kale bölgesinde bulunan bu konak, günümüzde müze olarak kullanılmaktadır.

İncekaya Su Kemeri Merkeze 7,5 km. uzaklıkta bulunan bu kemer, geçmişte su kaynağından ilçeye su getirilmesi için kullanılmıştır. 6 kemerli bu görkemli yapı, 116 m. uzunluğunda ve 110-220 m. genişliğindedir.

Tarihi Safranbolu Saat Kulesi Zembereksiz saate sahip bu kule, Padişah III. Selim tarafından 1797 senesinde yaptırılmıştır. Cuma, Cumartesi ve Pazar günleri gezilebilir.

Hala Geçmişini Yaşayan Bir Köy: Yörük Köyü

Tam bir müze-kent görünümünde olan Yörük Köyü, Safranbolu’nun el değmemiş tarihi güzelliklerini gözler önüne sermektedir. Burasının korunmuş kalmasının en önemli nedeni, Yörük Köyü sakinlerinin bilinçli ve saygılı -doğaya ve birbirlerine- kişilikleridir. Zaten çoğu büyük şehirde oturmakta olan Yörük Köyü yerlileri, tatillerini geçirmek için Safranbolu’ya gelirler.

Safranbolu merkezine 11 km. uzaklıkta bulunan Yörük Köyü, Safranbolu’nun küçük bir maketi sayılmaktadır. Turistlerin en önemli uğrak yerlerinden biridir. Her yıl Eylül başında yapılan ‘Yörük Köy Günü’ de gelenek görenekleri yerel halkla beraber görebilmeniz açısından ilgi çekici olabilr.

NE YESEK?

Safranbolu, yöresel yemekler açısından çok zengin bir bölgedir. Geçmişinden gelen Türk kültürü temelli yemeklerinden vazgeçmemiş, ziyaretçilerine de misafirperverliğiyle beraber bu yemeklerin sunumunu devam ettirmiştir.

Safranbolu’nun en önemli tatları arasında yer alan ‘gözleme’yi tatmak istiyorsanız kesinlikle Yörük Köyü’ne uğramanız gerekiyor. Peynirli, ıspanaklı ve kıymalı çeşitleri arasından dilediğinizi seçebilir; tadı damağınızda kalacak çok güzel bir öğle yemeği yiyebilirsiniz. Bu gözlemeleri İstanbul’da bulurum diye geçiştirmeyin! Kesinlikle Safranbolu’da deneyin!

Kuyu kebabı, yayım makarnası ve su böreği de denemeniz gereken diğer Safranbolu tatlarıdır.

Tatlı Zamanı

Safranbolu’nun yemek sonrası tatlıları da çok ünlüdür. Özellikle ‘cevizli yaprak helvası’ kesinlikle denenmesi gereken bir tattır. Ağaç kökü çöven bitkisi ile ceviz-şeker karışımından yapılan bu enfes tatlının tadına varabilmeniz için çiğnemeniz yerine damağınızda ıslatmanız yeterli oluyor.

Ev baklavaları ve Safranbolu lokumu da kesinlikle denenmesi gereken eşsiz lezzetlerdir. Sofralık olarak üetilen ve artık bulunması iyice zorlaşan ‘Çavuş Üzümü’ de yöreye özgü tatlar arasındadır.

NE ALSAK?

Kapı Tokmakları

Safran bitkisinden adını almasına rağmen, Safranbolu’nun tarihi evleri safran bitkisinin ününü geçmiştir. Bu yüzden de Safranbolu’da alışveriş daha çok tarihle ilgili eşyalardan yapılmaktadır. Bu eşyalardan en önemlisi kapı tokmakları ve eski zaman kapı zilleridir. Özellikle eskicilerde bulabileceğiniz tarihi tokmaklar, eve götürülebilecek çok değerli Safranbolu hatıralarından biri olabilir.

Bu tokmaklar, sahipleri hakkında da bilgi vermeleri açısından çok ilginç sayılırlar. Evlerin kapılarında genellikle tek değil, iki adet tokmak bulunuyor. Bunlardan daha büyük ve tok olanını beyler kullanıyor; gelenin bey olduğunu ve ev içersindeki hanımların toplanmaları gerektiği ikazını veriyor. Küçük tokmak ise gelenin bir kadın olduğunu haber veriyor. Bazı evlerde bulunan üçüncü tokmak ise gelenin çocuk olduğunu içerdekilere bildriyor.

El Emeği, Göz Nuru...

Safranbolu’da geleneklere sıkı sıkıya bağlı kalmış olmanın getirdiklerinden biri de el yapımı eşyalara ve üretimlere verilen önemdir. Bunun sonucunda da Safarnbolu’da pazarlarda alışverişe çıktığınız zaman, en çok rastladıklarınız elişi çeyizlikler, tahta oymalar, incik-boncuk ve işlemelerdir. Bunlar hem zerafetleriyle hem de Türk kültürünün ne kadar zevkli olduğunu ıspatlamasıyla evinizin baş köşesine koyabileceğiniz türden eşyalardır.

Demirciler Çarşısı

Akçasu Deresi’nin iki yanına kurulmuş bu çarşı, sıcak ve soğuk demircilik el sanatları üretiminin yapıldığı tek Lonca çarşısıdır. İnanılmaz dikkat ve beceri isteyen bu sanatın yerinde ve ustaları tarafından devam ettirilişini görmeniz çok ilginç olabilir.

Yemeniciler Arastası

Köprülü Mehmet Paşa Camii’nin bitişinde bulunan bu pazar, 48 dükkandan oluşmaktadır. ‘Yemeni’ adı verilen ayakkabıların Safranbolu’da yapım merkezidir. Ustalarının elinden çıkan bu eski zaman ayakkabıları, turistlerin evlerine götürdüğü en önemli hediyelik eşyalardandır.

Doğanın Yöreyi İsimlendirişi: Safran Çiçeği

İsmini yörede yetişen safran çiçeğinden almıştır. Kendi ağırlığının yüzbin katı kadar sıvıyı sarıya boyama özelliğine sahip olan bu çiçek kimya sanayiinde kullanıldığı gibi, baharat olarak sofralarda da kullanılmaktadır. Maddi değeri çok yüksek olan bu çiçek tohumunun dünyada üretildiği ender yerlerden biri de Safranbolu’dur.

SAFRANBOLU’YA GİDİŞ

İstanbul’dan 406, Ankara’dan 220, Bolu’dan 140 km. ve Karabük ilinden 10 km. uzaklıktaki Safranbolu’ya ulaşmak çok kolay! Karabük ilimize bağlı bu tarihi yöreye ulaşmak için Bolu’yu geçtikten sonra İstanbul-Ankara karayolu üzerinde Gerede kesimine gelmeniz gerekiyor. Gerede kesiminden ayrılıp, Gerede-Karabük yolunu takip ederek 90 km. sonra Safranbolu’ya ulaşmanız mümkün.

Özel otomobilinizle gitmeyi tercih etmiyorsanız, otobüslerle de Safranbolu’ya gidişinizi ayarlayabilirsiniz. Ayrıca Karabük il merkezine kadar da demiryoluyla ulşım mümkündür.

İç: Havuzlu bir konakta kahve iç
Gez: Safranbolu’nun en eski evi, ‘Onbaşıgil Evi’ni gez
Gör: Geleneksel ve birbirinden farklı kapı tokmaklarını gör
Satın al: Safranbolu maket evlerinden satın al
Hayran kal: Bulak Mağarası’na hayran kal
Tadına bak: Safranbolu lokumlarının tadına bak
Fotoğraf çek: Hıdırlık Tepesi’nden fotoğraf çek